Bürgenstock'tan nükleer mesaj: "Nihai anlaşma için sağlam temel atıldı"

BÜRGENSTOCK, 22 Haziran (Haber Merkezi) — ABD ile İran arasında İsviçre'nin Bürgenstock kentinde düzenlenen kritik müzakerelerden ilk somut sonuçlar açıklanmaya başlandı. 18 saat süren yoğun görüşmelerin ardından her iki taraftan da "önemli ilerleme" mesajları gelirken, sürecin seyrini Trump'ın tehditkar söylemleri ve İran'ın buna verdiği sert tepki belirsizleştiriyor.

Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçiş mutabakatı

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bakai, müzakerelerin en somut çıktısının Hürmüz Boğazı olduğunu açıkladı. Bakai, "Müzakerelerde, Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin güvenli geçişini garanti altına alacak bir mekanizma kurulması konusunda anlaşmaya varıldı" dedi.

ABD tarafı da bu doğrultuda açıklamalarda bulundu. Başkan Yardımcısı JD Vance'ın basın ekibinden bir diplomat, "Müzakereler, İran'ın Hürmüz Boğazı konusunda verdiği bazı kafa karıştırıcı sinyalleri netleştirdi. Boğazın deniz trafiğine tamamen açık kalmasını sağlayacak çatışma önleme mekanizmaları ele alındı" ifadelerini kullandı.

Vance: "Nihai anlaşma için sağlam temel"

JD Vance, düzenlediği basın toplantısında müzakerelerin seyrine dair iyimser bir tablo çizdi. Vance, "ABD ve İran, Bürgenstock'ta ciddi bir ilerleme kaydetti. İyi bir yere varmak için başarılı bir temel attık" dedi.

Vance'ın açıklamalarındaki en çarpıcı başlıklar şunlar oldu:

• Hürmüz Boğazı'nın açık olduğu teyit edildi.
• Bu adım, İran'ın nükleer programının sonlandırılması veya nükleer silahtan arındırılması sürecinin "birinci adımı" olarak değerlendiriliyor.
• Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA/IAEA) müfettişlerinin 22 Haziran'da İran'a varması mümkün.
• ABD ve İran arasındaki teknik görüşmeler günler veya haftalar içinde yeniden başlayacak.
• İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması, ABD'nin de çıkarına olacak.
• Lübnan'daki ateşkesin tam olarak uygulanması konusunda mutabakat sağlandı.

İran'ın kırmızı çizgileri

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bakai ise Tahran'ın nihai anlaşmaya geçiş için şartlarını sıraladı:

• İran petrolünün satışı için lisans verilmesi
• İslam Cumhuriyeti'nin dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması
• Lübnan dahil tüm cephelerde düşmanlıkların durdurulması
• Özellikle İsrail ile ateşkese sıkı sıkıya uyulması

Bakai, "Tarafların, özellikle İsrail ile ateşkes konusunda taahhütlerine sıkı sıkıya uymaları konusunda ısrarcıyız" dedi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Aragçi de X platformundan yaptığı paylaşımda, Katar ve Pakistan'ın arabuluculuk çabaları sayesinde petrol ihracatı ve İran varlıklarının serbest bırakılması dahil bir dizi sorunun çözüldüğünü duyurdu.

Trump'ın tehdidi kriz yarattı

Müzakerelerin seyrini değiştiren asıl gelişme, ABD Başkanı Donald Trump'ın Truth Social platformundan yaptığı açıklama oldu. Trump, "İran, Lübnan'daki vekillerinin 'sorun çıkarmasını' durdurmazsa, ABD İran'ı 'çok sert bir şekilde' yeniden vuracak" tehdidinde bulundu.

Bu açıklama Tahran'da şok etkisi yarattı. İran medyasında yer alan haberlere göre:

• İran heyeti, Trump'ın tehditleri nedeniyle ABD tarafına resmi protesto nota verdi.
• İran'ın "uygun bir yanıt" aradığı belirtildi.
• İran Meclis Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Bakır Galibaf, X hesabından ABD tarafını "İslam Cumhuriyeti'ne tehdit savururken dikkatli olmaya" çağırdı.
• El Mayadin televizyonunun haberine göre, İran heyeti Trump tehditlerinden özür dilemedikçe resmi görüşmelere devam etmeme kararı aldı.
• Tasnim haber ajansının aktardığına göre, İran heyeti Dörtlü Bürgenstock görüşmelerini sürdürmeme kararı aldı.

Süreç belirsizliğini koruyor

Müzakerelere yakın bir kaynaktan alınan bilgiye göre, 22 Haziran'da ABD-İran mutabakat muhtırasına ilişkin istişarelerin devam etmesi beklenmiyor. Her iki taraf da Katar ve Pakistan aracılığıyla mesajlaşmaya devam etse de, henüz somut bir sonuç alınamadığı belirtiliyor.

Öte yandan, daha önce İran heyetinin müzakereleri terk ettiği yönünde Al Alam televizyonunda yer alan haberler, diplomatik kaynaklar tarafından yalanlanmıştı. Diplomatlar, İran heyetinin görüşme yerinden ayrılmadığını ve müzakerelerin devam ettiğini belirtmişti.

Uluslararası haber ajanslarının derlemesine göre müzakerelerde kaydedilen ilerlemeye rağmen, Trump'ın söylemi ile İran'ın tepkisi arasındaki gerilim, sürecin kaderini belirleyecek en kritik faktör olarak öne çıkıyor.