Cumhuriyet'in ilk madeni parası
Cumhuriyet'in ilanından sonra basılan Türkiye'nin ilk madeni parası 3 Ağustos 1924'te tedavüle girdi.
Türkiye Cumhuriyeti'nin para tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri 3 Ağustos 1924 tarihinde yaşandı. Cumhuriyet'in ilanından sonra Mesrur İzzet Bey tarafından tasarlanan Türkiye'nin ilk madeni parası 3 Ağustos 1924'te tedavüle girdi. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'ne göre ilk emisyon 10 kuruş, 5 kuruş, 20 kuruş ve 100 para şeklinde basıldı. Bir yüzünde başak kabartması diğer yüzünde ise Osmanlıca harflerle Türkiye Cumhuriyeti yazısı bulunan paralar, ekonomik bağımsızlığın sembolü oldu.
Mesrur İzzet Bey Tasarımı ve Başak Sembolü
İlk madeni parayı tasarlayan isim hattat ve ressam Mesrur İzzet Bey idi. Bir yüzünde başak kabartması diğer yüzünde ise Osmanlıca harflerle Türkiye Cumhuriyet yazısı bulunan Mesrur İzzet Bey tasarımı paralar, genç Cumhuriyet'in tarım toplumuna vurgu yapıyordu. Başak kabartması bereketi ve üretimi, Osmanlıca Türkiye Cumhuriyeti ibaresi ise yeni devletin egemenliğini simgeliyordu. Bu tasarım, Harf Devrimi'ne kadar kullanıldı.
Tek Küpür Değil, 4 Farklı Para Bir Anda Tedavülde
İlk para sadece 10 kuruş olarak bilinmesine rağmen aslında 4 farklı küpür aynı anda basıldı. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne göre, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk madeni parası 10 kuruş, 5 kuruş, 20 kuruş ve 100 para şeklinde basıldı. İlk etapta piyasaya 100 para [2,5 kuruş], 5 kuruş ve 10 kuruş sürüldü, seriye 1925 yılında 25 kuruş eklendi. Paraların tamamı bronz alaşımdan üretilmişti.
19 Milyon Adet 100 Para, 11 Milyon Adet 10 Kuruş Basıldı
Darphane'nin o dönemki kısıtlı imkanlarına rağmen milyonlarca adet üretim yapıldı. Bronz alaşımdan yapılan 100 paradan 1924-1939 döneminde 19 milyon adet basılırken, 10 kuruştan ise 11 milyon adet üretildi. Nüfusu yaklaşık 13 milyon olan Türkiye'de 19 milyon adet 100 para basılması, yeni paranın hızla tüm ülkeye yayıldığını gösteriyordu. Bu paralar 1939 yılına kadar tedavülde kaldı.
15 Yıl Sonra Latin Harflerine Geçiş
Osmanlıca harfli başaklı paralar 15 yıl boyunca kullanıldı. Harf Devrimi sonrası 1934 yılında Türk alfabesiyle 100 kuruş ve 1 lira, 1935 yılında ise 1 kuruş, 5 kuruş, 10 kuruş, 25 kuruş ve 50 kuruş tedavüle girdi. Böylece 3 Ağustos 1924 tarihli bronz paralar yerini Latin harfli yeni paralara bıraktı.