Malatya'da COP31 hazırlık toplantısı: İklime dirençli şehirler konuşuldu

MALATYA, 21 Temmuz (Haber Merkezi) — İLBANK Uluslararası İlişkiler Grup Başkanı Şevket Altuğ Taşdemir'in moderatörlüğünde gerçekleştirilen panele TOKİ Başkanı Mustafa Levent Sungur, Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, Dünya Bankası'ndan Denis Jean-Jacques Jordy, Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı'ndan Dr. Erfan Ali ve Uluslararası İş Birliği Ajansı'ndan Daisuke Watanabe katıldı.

TOKİ'den Malatya'ya Konut Müjdesi

Panelde konuşan TOKİ Başkanı Mustafa Levent Sungur, 2002 yılından bugüne kadar 1 milyon 767 bin konut, 70 bin 548 sosyal donatı ve toplam 6 trilyon 141 milyar liralık yatırım gerçekleştirildiğini ifade etti. Kentsel dönüşüm kapsamında bugüne kadar 229 bin 802 dönüşüm konutu inşa edildiğini aktaran Sungur, konutların yalnızca depreme değil, iklim değişikliğinin ortaya çıkaracağı tüm afet risklerine karşı dayanıklı şekilde planlanması gerektiğini vurguladı. TOKİ'nin ürettiği konutların yüzde 42'sinin dar ve orta gelir grubuna, yüzde 10'unun hiçbir şekilde ev sahibi olamayacak vatandaşlara, yüzde 13'ünün kentsel dönüşüm projelerine, yüzde 26'sının afet konutlarına ayrıldığını ifade etti.

Sungur, deprem sonrası Malatya'da TOKİ tarafından 6 bin 281 konutun tamamlanma aşamasına geldiğini kaydederek, Malatya merkez sosyal konutlarının hak sahipleri için kura çekiminin cuma günü gerçekleştirileceği ve konut teslimlerinin başlayacağı müjdesini paylaştı. Sungur, "Bahçebaşı'nda ve karşısındaki Akoğuz Kışlası olarak bilinen alanda toplam 14 bin konutun inşaatını tamamladık, kalan çalışmalarımızı da bitirme aşamasına getirdik. Yine İkizce bölgesinde 28 bin konutumuzun tüm yerleşim ve çevre düzenleme çalışmalarını sürdürüyoruz" dedi.

Başkan Er: Hedefimiz İklim Taahhütlerini Somut Adımlara Dönüştürmek

Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, TOKİ ve Emlak Konut'un Malatya'da destan yazdığını, 35 milyar liralık altyapı yatırımının 20 milyarlık destek verdiklerini belirtti. Başkan Er, sunumunda, iklim değişikliğinin artık geleceğe dönük bir öngörü değil, şehirlerin karşı karşıya olduğu acil bir gerçek olduğuna dikkati çekerek, "Malatya Büyükşehir Belediyesi olarak COP31’e giden süreçte hedefimiz iklim taahhütlerini somut ve ölçülebilir adımlarla dönüştürmektir. Bu temelde projelerimizi 3 ana başlık altında inceliyoruz: 'İklim Direnci ve Çevresel Altyapı', 'Düşük Karbonlu ve Sürdürülebilir Ulaşım' ve 'Sosyal dayanışma ve sürdürülebilir yaşam'" diye konuştu.

Su ve Atık Su Altyapısında Dev Yatırımlar

Başkan Er, Malatya genelinde işlettikleri 9 adet içme suyu arıtma tesisi bulunduğunu, Arguvan ve Hekimhan'da planlanan tesis olduğunu belirtti. DMA (ölçülebilir alt bölge) sayısını 2028 yılı sonuna kadar 48'den 108'e çıkarmayı hedeflediklerini ve bu projenin maliyetinin 9 milyon euro olduğunu söyledi. Beydağı içme suyu Projesi ile tek kaynağa bağımlılığı sona erdireceklerini ve maliyetin 70 milyon euro olduğunu aktardı.

Merkez İleri Biyolojik Atık Su Arıtma Tesisi'nin 25,8 milyon euroluk yatırımla günlük 135 bin metreküp kapasiteyle 720 bin eşdeğer nüfusa hizmet verdiğini belirten Er, kapasitenin yüzde 48 artırılacağını (12 milyon euro), arıtılmış suyun tarımsal sulamada kullanılacağını (4 milyon euro), solar sera sistemi ile çamur kütlesinin yüzde 76 azaltılacağını (6 milyon euro) kaydetti. Duranlar İleri Biyolojik Arıtma Tesisi'nin 41 milyon euroluk yatırımla günlük 28 bin metreküp kapasiteyle 195 bin eşdeğer nüfusa hizmet verdiğini, solar kurutma tesisi için 3 milyon euro yatırım planlandığını açıkladı. 2025-2026 yıllarında 164 milyon euroluk yatırımı tamamladıklarını, 332 milyon euroluk yatırımın devam ettiğini ve 174 milyon euroluk yeni projeyi planladıklarını söyledi.

Yeşil Kent ve Sıfır Atık Vurgusu

Malatya'yı iklim krizine dirençli hale getirdiklerini söyleyen Başkan Er, “13 ilçemizi kapsayan eylem planımızla sera gazı emisyonlarımızı yüzde 25 azaltıyoruz. Bir milyonun üzerinde ağaç diktik. 600 bin metre kapalı sistem ana hatları ve 210 adet sulama havuzları ile çevreci dokunuşlar gerçekleştirdik. Milli Eğitime bağlı okullarımızda her yıl 15 bin evladımıza çevre ve sıfır atık bilincini aşılıyoruz. Deprem yıkıntı atıklarını ayrıştırarak altyapı çalışmalarında yeniden kullanıyor, karbon ayak izini yüzde 80 azaltıyoruz. Eski döküm alanlarını rehabilite ederek şehre bir milyon metrekare yeşil alan kazandırıyoruz” dedi.

Türkiye'de ilk olan Gazifikasyon, Biyometanizasyon ve Deponi Gaz ile günlük 9 megawatt elektrik enerjisi ile yıllık 25 bin hanenin elektrik ihtiyacının karşılandığını, Kapıkaya düzenli depolama sahasında 600 milyon bütçe ile bir milyon 250 bin metreküp kapasiteli lot inşaatının devam ettiğini, atık yağların jel sabuna, organik atıkların sokak hayvanları için mamaya dönüştürüldüğünü anlattı.

Elektrikli Ulaşım ve Raylı Sistem Projeleri

Çevre dostu enerji üretimini büyüttüklerini ifade eden Başkan Er, “14,5 megawatt-saat kurulu gücümüz, 9,3 megawatt-saat devam eden ve 81 megawatt-saat planlanan GES projelerimiz var. Malatya'da 2015 yılından itibaren hizmet veren 22 adet trambüs, günlük yaklaşık 55 bin yolcu kapasitesi ve elektrikli ulaşım altyapısı ile yılda bir milyon litre fosil yakıt tüketimini önlüyor 2 bin 700 ton karbon salınımını azaltıyoruz. 77 milyon euro maliyetle 100 elektrikli otobüs ve 12 megawatt güneş enerji santrali yatırım projemizle yılda 4,5 milyon litre fosil yakıt tüketiminin önüne geçeceğiz. 80 dizel aracın elektrikli otobüse dönüştürülmesi 22 milyon euro. Beylerderesi ikinci viyadük ve bağlantı yolu projesi 65 milyon euro” şeklinde konuştu. Ulaşım Master Planı, Tramvay Hattı 1. Etap Projesi, Banliyö Hattı Projesi ve Malatya-Narlı hızlı tren hattı ile Malatya'yı COP31 hedefleri doğrultusunda sürdürülebilir ulaşım alanında örnek şehir haline getireceklerini söyledi.

Uluslararası Temsilcilerden Malatya'ya Övgü

JİCA Türkiye Ofisi Baştemsilcisi Daisuke Watanabe, "Daha İyisini İnşa Etmek yaklaşımının özünde iklime dirençli şehirler inşa etmek olduğunu" ifade ederek, 2023 depremleri sonrası Türkiye'nin tarihinin en büyük yeniden inşa çalışmalarından birini yürüttüğünü söyledi. Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı Direktörü Dr. Erfan Ali, iklim değişikliğiyle mücadelenin ya şehirlerde kazanılacağını ya da şehirlerde kaybedileceğini belirtti. Dünya Bankası Türkiye Ofisi Baş Çevre Uzmanı Denis Jordy ise Malatya'nın dirençlilik açısından örnek bir şehir olduğunu, Dünya Bankası olarak İLBANK ile toplam 4,3 milyar dolar tutarında 9 operasyon yürüttüklerini kaydetti.

Başkan Er'den Finansman Çağrısı

Panelin sonunda konuşan Başkan Er, “6 Şubat depremlerinde büyük bir yıkım yaşadık. Cumhurbaşkanımızın güçlü liderliği ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız Murat Kurum'un çözüm odaklı yaklaşımları sayesinde şehrimiz çok hızlı bir toparlanma sürecine girdi. Projelerimizin fizibilite çalışmaları tamamlanmış, çevresel ve sosyal etki değerlendirme raporları hazırlanmıştır. Bu yatırımlarımızı; hibe, uygun koşullu kredi, teknik destek veya karma finansman modelleriyle desteklemeye sizleri davet ediyoruz. İLBANK'ın sağlayacağı aracılık ve garanti mekanizmaları sayesinde bu iş birliklerinin kısa sürede hayata geçirilebileceğine inanıyoruz” ifadelerini kullandı.