Esad rejimi sonrası ilk: Macron, Batı’dan Şam’a giden ilk lider olacak

ŞAM, 6 Temmuz (Haber Merkezi) — Fransa ile Suriye arasındaki ilişkilerde çeyrek asır sonra yeni bir sayfa açılıyor. Devirilen Esad rejiminin işlediği suçlar nedeniyle yıllarca süren siyasi ve hukuki çatışmanın ardından, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Suriye’ye yapacağı ziyaretle ilişkilerde stratejik ortaklık dönemi başlıyor.

2005: Hariri suikastı kopuş getirdi

Jacques Chirac döneminde Esad rejimiyle siyasi kanallar kurulmaya çalışıldı. Ancak 2005’te Lübnan Başbakanı Refik Hariri suikastında Esad rejiminin parmağı olduğu iddiası sonrası Chirac, Şam ile üst düzey temasları askıya aldı. Nicolas Sarkozy döneminde ilişkiler yumuşasa da 2011’de Suriye devriminin başlamasıyla Fransa geri adım attı.

2011: Fransa “Esad gitsin” dedi

Beşar Esad rejiminin göstericilere yönelik baskısı artınca Fransa, Şam ile ilişkileri durdurdu. 11 Temmuz 2011’de rejim yanlıları Fransa’nın Şam Büyükelçiliği’ne saldırdı. 2012’de Paris, Şam ile diplomatik ilişkileri kesti, büyükelçiliğini kapattı ve AB yaptırımlarını destekledi.

Kimyasal silah soruşturmaları ve Dabbagh davası

Paris, Doğu Guta’daki 2018 kimyasal saldırısı sonrası “Kimyasal Silah Kullanımına Karşı Uluslararası Ortaklık” başlattı. 40 ülke katıldı. Fransız-Suriyeli iş insanı Mazen Dabbagh ve oğlu Patrick’in 2013’te Esad rejimi tarafından tutuklanıp işkencede öldürülmesi davasında Mayıs 2024’te Fransız mahkemesi, 3 üst düzey rejim yetkilisi Ali Mamlouk, Jamil Hassan ve Abdul Salam Mahmoud’u gıyaben müebbet hapse mahkum etti.

Esad hakkında 3 tutuklama emri

Kasım 2023’te Fransa, Beşar Esad hakkında 2013 kimyasal saldırıları nedeniyle insanlığa karşı suç suçlamasıyla uluslararası tutuklama emri çıkardı. 20 Ocak 2025’te Dera’da 2017 bombardımanı, Eylül 2025’te ise 2012’de Humus’ta gazetecilerin öldürülmesi nedeniyle 2 tutuklama emri daha verildi.

Esad’ın kaçışı yeni sayfa açtı

Beşar Esad’ın 8 Aralık 2024’te Rusya’ya kaçmasıyla Suriye-Fransa ilişkileri yeni döneme girdi. 17 Aralık 2024’te Fransız diplomatik heyeti 10 yıl sonra ilk kez Şam’daki büyükelçilik binasını ziyaret etti. 13 Şubat 2025’te Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan al-Şaibani, Paris’te Jean-Noël Barrot ile görüştü.

Cumhurbaşkanı düzeyinde ilk temas: Ahmed Şara Paris’te

7 Mayıs 2025’te Suriye Cumhurbaşkanı Ahmad al-Sharaa, Macron’un davetiyle Paris’e gitti. Macron, Suriye’nin egemenliğine destek verdiğini ve AB yaptırımlarının kaldırılması için çalışacağını söyledi. Şara ise dostluk bağlarını güçlendirme taahhüdü verdi.

Macron yatırımcılarla Şam’a gidiyor

Suriye Cumhurbaşkanlığı Medya Direktörlüğü, Pazar günü Macron’un Suriye’ye gideceğini duyurdu. Heyette yatırımcılar ve Fransız şirket temsilcileri de olacak. Ziyaretle siyasi angajmanın yanı sıra ekonomik işbirliğinin de genişletilmesi hedefleniyor.

“Tarihi ziyaret” yorumu

Fransız basını ziyareti “tarihi” olarak nitelendirdi. La Tribune, Macron’un Esad rejiminin devrilmesinden sonra Suriye’yi ziyaret eden ilk Batılı lider olacağına dikkat çekti. Yetkililer, ziyaretin diplomatik izolasyon dönemini bitirip ortak çıkarlara dayalı yeni bir bölüm açacağını belirtiyor.